کنايهپراني ممکن است پايينتر شکل شوخطبعي باشد،
اما دانشمندان استراليايي از طعنهزدن براي
تشخيص زوال عقل (يا دمانس) استفاده کردهاند.
به گزارش خبرگزاري فرانسه پژوهشگران در
دانشگاه نيوساوثويلز نشان دادند که در بيماران زير ۶۵ سال مبتلا به دمانس قشر
قدامي - گيجگاهي مغز (FTD)،
شايعترين شکل دمانس، نميتوانند طعنههاي افرادي را که با آنها صحبت ميکنند، دريابند. اين
بررسي که پژوهشگران آن را راهگشا خواندهاند، به توضيح اين امر کمک ميکند که چرا
بيماران دچار اين عارضه شيوه رفتاري معيني را پيدا ميکنند و چرا براي مثال نميتوانند
خلق و خوي پرستارانشان را درک کنند.
جان هاجز، سرپرست اين پژوهش که نتايج آن
در نشريه Brain منتشر شده است، در
اين باره گفت: "يافتههاي اين پژوهش اهميت دارند، زيرا نشان ميدهد که چرا
بيماران مبتلا به دمانس احساسات خشم، حزن، يا افسردگي نزديکانشان را درک نميکنند
و باعث آشفتگي اعضاي خانوادهشان ميشوند." او افزود: "اين بيماران
دچار تغييراتي در شخصيت و رفتار ميشوند. آنها در تعامل با افراد دچار مشکل ميشوند،
و نشانههاي اجتماعي را درک نميکنند، آنها توانايي همدليکردن با ديگران را از
دست ميدهند، و داوريهاي غلط ميکنند."
او با بيان اين نکته که از هر ۴۰۰۰ نفر
در دنيا يک نفر به اين عارضه مبتلاست، گفت: "افراد مبتلا به FTD بسيار سادهلوح ميشوند
و اغلب مقدار زيادي پول را از دست ميدهند." به گفته هاجز پژوهشگران
براي اين شروع به بررسي امکان استفاده از طعنهزني در شناسايي FTD کردند، که بيمار
براي درک طعنه بايد تفاوتهاي بين کلمات فرد و لحن صدايش را درک کند.
او گفت: "يکي اختلال ديگر در
بيماران FTD اين است که
آنها نميتوانند طنز را درک کنند، آنها در تشخيص معناي دوگانه سخنان و بسياري از
طنزها (به غير از کنايه) که بر اساس معناي دوگانهاند، دچار اشکال
هستند." اين پژوهش که در سال ۲۰۰۶-۲۰۰۷ انجام شد، ۲۶ فرد مبتلا به FTD و ۱۹ بيمار مبتلا
به آلزايمر را مورد آزمايشي قرار دادند که در آن بازيگران سناريوهاي متفاوتي را با
استفاده از کلمات دقيقا يکسان به اجرا درميآورند.
به گفته هاجز در يکي از اين سناريوها،
بازيگران به سخنانشان را به طور صادقانه بيان ميکردند، و در سناريوهاي ديگر لحن
نيشداري را به سخن خود اضافه ميکردند. سپس از بيماران پرسيده ميشد که آيا طعنه
بازيگران را درک کردهاند. براي مثال، هاجز گفت اگر زوجي در مورد
تعطيلات آخر هفته صحبت ميکردند و زن پيشنهاد ميکرد که مادرش به خانهشان بيايد،
شوهر ممکن است بگويد: "عالي است، ميداني که چقدر مادرت را دوست دارم."
هنگامي که همين کلمات را به صورت طعنهآميز
بيان ميشود، و بعد با لحن عادي تکرار ميشد، بيماران FTD تفاوت اين دو را
درک نميکردند، در حاليکه بيماران مبتلا به آلزايمر آن را ميفهميدند. هاجز گفت: "بيماران مبتلا به FTD
بسيار خشک و فاقد قوه تخيل هستند و هر چرا که گفته ميشود، به صورتي صاف و ساده درک
ميکنند."
FTD که اغلب به
نام بيماري پيک (Pick’s disease) خوانده ميشود،
از اين لحاظ شبيه بيماري آلزايمر است که در آن نيز زوال پيشرونده قواي ذهني در طول
چند سال رخ ميدهد، اما FTD
بر نواحي متفاوتي از مغز اثر ميگذارد.
هاجز گفت:
"تشخيص اين بيماري در مراحل اوليه و تفکيک آن از افسردگي يا در مراحل بعدي از
اسکيزوفرني يا اختلالات شخصيت مشکل است." به گفته هاجز آزمون کنايه ممکن است جايگزين آزمونهاي گرانقيمتتر و کمتر در
دسترس امروزي براي دمانس شود.
منبع : روزنامه همشهری 87/09/25
|